Goed en slecht

'Ik ben in een oorlog geraakt. ...'Hoort u bij de goeden of de slechten?' 'Ik hoor bij niemand.' 'Wat doet u dan hier?'

De Prins schreef naar Doornroosje over zijn ervaringen in een oorlog. Deze brief van 21 juni doet ons stilstaan bij goed of slecht.  

• Wat is oorlog?
• Wat is een kleine oorlog?
• Is een kleine oorlog beter dan een grote oorlog?
• Kan je bij niemand horen?
• Wie zijn de 'goeden'? Wie zijn de 'slechten'?
• Kan een goed mens soms slecht zijn? En omgekeerd?
• Weten goede mensen altijd dat ze goed zijn? Twijfelen ze soms niet?
• Als je echt slecht denkt, maar je doet het niet, ben je dan slecht?
• Weten slechte mensen dat ze slecht zijn? 

Ervaren jullie ook dat sommige vragen niet altijd eenvoudig zijn om te beantwoorden. Het lukt niet altijd om kordaat een antwoord te geven.

Filosofen die hier wat dieper op in proberen te gaan, zijn:

Thomas Hobbes (1588-1679)

                en 

Plato (427v.C.-347v.C)

Thomas Hobbes vond dat de mens nooit volledig goed kon zijn. De mens kon zijn natuur niet opzij plaatsen waarbij hij zijn 'wolf zijn' nooit kon verliezen. Een mens was goed èn slecht.

Plato vertelde in zijn tijd dat de mens het goede met zich meedroeg. Dit 'goede' was volgens Plato de drijvende kracht in elke mens. Dit idee van Plato werd de heersende opvatting voor het christendom vanaf de middeleeuwen.

Beluister maar eens het liedje Een heel klein beetje oorlog van Noordkaap. 

of ga naar volgende link: https://www.youtube.com/watch?v=94nhDovIImM

Probeer maar eens de vragen in het liedje te beantwoorden.

Heeft de zanger gelijk?

Is oorlog soms te verkiezen boven vrede?

Wanneer?

Waarom?

Liedtekst te vinden op:

http://muzikum.eu/nl/123-151-1555/noordkaap/een-heel-klein-beetje-oorlog-songtekst.html

enquête

Dit schooljaar werken we vooral online. Hiervoor doe ik een warme oproep aan alle trouwe volgers om te reageren.  Post gerust iets.  Aan de volgers die een groep willen warm maken om te filosoferen, werk gerust uit. Jullie kunnen me hiermee een groot plezier doen. Het ideetje van deze enquête komt van wijsneus.org.

Deze maand zet ik even de redenen waarom je op school bent in het licht.

Thema	Ik ben op school om …
Opdracht	Bekijk aandachtig de antwoorden. Kies er maximum 3 uit die volgens jou het antwoord op de vraag zijn. Denk goed na over je antwoord.  Stuur je antwoorden met wat uitleg op via 'opmerkingen'.  Wie weet, komt jouw top 3 wel op deze blog te staan.
Antwoorden	o  Algemene kennis op te doen o  Een vak te leren o  Vrienden te ontmoeten o  Het recht van de sterkste te laten gelden o  Mijzelf te leren kennen o  Mijn geheugen te trainen o  Kennis op te doen die weinig nut heeft o  Mijn bestemming te vinden o  Niets uit te voeren o  Mijn plaats in de samenleving te vinden o  Mijn ouders wat rust te gunnen o  Plezier te maken o  Mezelf discipline aan te leren o  Beziggehouden te worden o  Normen en waarden te leren o  Aan de wet op de leerplicht te voldoen o  De samenleving te helpen opbouwen o  Later een goed leven te hebben o  ………………………………………………………………………………

filosofie is denken tot je kop uit elkaar knalt

filosofie is denken tot je erbij neervalt

filosofie is denken over het iets

en filosofie is denken over het niets

filosofie is één grote vraag

filosofie is heel erg vaag

Emma Karlos 

(Amsterdam, 11 jaar)

oneindigheid

We hadden het in deze filosofieles over oneindigheid.  Deze samenkomst hebben we zowel met de onderbouw als de bovenbouw gedaan.
Is de woestijn oneindig?
Is ons leven eindig of oneindig?

op deze laatste vraag bleven velen aarzelen.  De één verklaarde vol enthousiasme dat het leven eindig is, dood is dood.  De ander meende dan dat dit niet klopt want het leven is oneindig. Je leeft na je dood verder. Je geest dwaalt eerst wat maar daarna komt een nieuw leven met jouw geest.  Door het lange dwalen kun je veel vergeten zijn en dan start alles weer opnieuw.

Tja,... iets om bij stil te blijven staan.

Ook hier bleven we even stilstaan bij twee filosofen.

Immanuel Kant (1724 - 1804)

Baruch Spinoza (1632 - 1677)

Tenslotte hebben we enkele kunstwerken bekeken van Escher. Escher trachtte in verschillende werken de oneindigheid te vatten. Hij bedacht hiervoor ingewikkelde constructies die eindeloos herhaald worden en bewegingen die je eeuwig kunt blijven volgen zonder dat ze eindigen.

Maurits Cornelis Escher 

Interesse in zijn kunstwerken?  Neem eens een kijken op: http://www.flipcharts.nl/Tekenen/Kunst%20van%20Escher.ppt


Heb je zin om zelf creatief te zijn?  Klik op deze link en je kunt een aantal platen downloaden en afprinten om in te kleuren http://krokotak.com/2012/11/escher-coloring-pages/ .

checklist - de ideale

De bovenbouw kreeg naar aanleiding van het filosofisch onderonsje over mannen en vrouwen de opdracht om een checklist te maken over hun ideale partner.  Hieronder enkele voorbeelden:

checklist - de ideale partner

1) blondharige man - niet jaloers zijn - sportief - mooie manieren - charmant - mooi - kort haar - middelmatige grootte - stoer - mag NIET roken

2) lief - mooi - knap - slim - sterk - six pack hebben

3)  mooi zijn - slim zijn - lief zijn - leuk zijn - sterk zijn - six pack hebben - positief zijn - sportief zijn - stoer zijn

4) moet leuk zijn(alles wat ik leuk vind) - moet knap zijn (blauwe ogen, blond haar) - moet tof zijn - moet durf hebben (niet flauw) zijn - ze mag niet veel stressen - ze moet van dieren houden - ze moet lekker koken - ze moet houden van kinderen - ze moet slim zijn - ze moet tegen iets kunnen

5) slim - mooi - goed kunnen koken - moet me begrijpen - moet een mooie naam hebben - mag geen gebrek hebben - mag niet stom zijn - moet veel kunnen spelen - moet veel kunnen - ze moet betrouwbaar zijn.

6) mooi - lief - slim - schattig - gemakkelijk - leuk - niet snel laten doen - begripvol zijn - grappig zijn - ze moet gewoon zijn.

7) gemakkelijk - slim - mooi - lief - sterk - hij mag niet zagen - hij moet leuk zijn - hij moet beleefd zijn - hij moet moedig zijn - hij moet eerlijk en rechtvaardig zijn.

8) mag niet jaloers zijn - sportief - niet tè bruin - groter dan mij - mag niet lui zijn, moet helpen - moet smaak hebben voor kleren - mag niet zo veel voor de computer zitten

over taal

'Ik weet het niet' de makkelijkste woorden die we kennen?
Hierover hebben we deze keer nagedacht.  En héél vreemd, hier werd het toch even stil.  Want waarom zijn die woorden zo gemakkelijk? En betekenen ze altijd wel precies wat je bedoelt?

We hebben samen even gekeken welk woord het makkelijkste woord is dat we kennen en welk woord het moeilijkste is.  Dit bleek niet bij iedereen hetzelfde te zijn. Sommigen keken vooral naar korte en lange woorden, anderen keken dan meer naar de betekenis van woorden en .... een paar witte raven in de groep vonden woorden zoals: houden van, leugens, eerlijkheid... al meer woorden die moeilijk en makkelijk tegelijk zijn.  Daar hielden we toch even halt om dit te laten bezinken. Blijkbaar hebben we woorden ontdekt, die volgens de groep, makkelijk èn moeilijk zijn naargelang de situatie.  Toch prachtig dat de leerlingen op deze manier begonnen na te denken.

We hielden opnieuw halt bij een filosoof die geboren was in Wenen.

Ludwig Wittgenstein

Hij vertelde ons dat gemakkelijke of moeilijke woorden niet bestaan. Volgens hem is wat we willen uitdrukken, wat we willen vertellen, dat moeilijk of makkelijk is.

We hebben onze les afgesloten met het noteren van één mooi woord, één moeilijk woord,... Hieronder een kleine oplijsting van die mooie woorden.

liefde

ik

jij

mama

papa

zon

super

lachen
mooi
leuk
liefje
alstublieft
eerlijk

twijfel

" Twijfel is een verschrikkelijke kracht. Twijfel boort zich dwars door zekerheden heen, slaat gaten in wetten. Twijfel sloopt wat vaststaat, breekt wat onbreekbaar is en geeft nooit op. Twijfel komt altijd terug, als je denkt dat je voorgoed van hem verlost bent."

Dit keer zaten we samen rond 'twijfel'.  We stelden vast dat we toch vaak twijfelen. Dat sommige grote mensen vaak twijfelen en dat twijfel soms tot iets positiefs leidt, maar anderzijds ook soms tot iets negatiefs.  Twijfel, één woord dat zoveel zaken kan omvatten.  Een woord waar we toch even bij bleven stilstaan. 

Volgende vraagjes lieten ons toch wat dieper nadenken:

• Wanneer is twijfel een zwakte?
• Waaraan twijfel jij vaak?
• Kan twijfel tot iets positiefs leiden?

René Descartes

Onze bovenstaande filosoof was er eentje die alles in twijfel trok. Hij was iemand die stond voor een methodische twijfel.

Hierna deden we een stellingenspel en het spelletje: twijfelaars uit de kring. Bij dit laatste zaten we in een kring en kregen we een spervuur van vragen. Van zodra we twijfelden/aarzelden, gingen we aan de kant.  Leerlingen vuurden vragen af waarbij zelfs deze juf het vaak moeilijk had. Voorbeelden hiervan zijn: welke kleur ogen heeft je mama, welke kleur zie je het allerliefst, wat eet je graag, welke hobby vind je super, in welk land zou je graag wonen, wat is je grootste angst, ...

Wil je ook wat stilstaan bij 'twijfel', neem dan eens wat tijd om na te denken over volgende vragen:

• Is twijfelen hetzelfde als niet kunnen kiezen?
• Is er iets waar je onmogelijk aan kunt twijfelen?
• Wanneer twijfel je vaak?
• Is twijfel altijd hetzelfde?

mannen en vrouwen

In onze volgende brief (brief van 7 juni) kwam het mannelijke en vrouwelijke aan bod. Hier bespraken we de filosoof Plato die een verhaal had over mannen en vrouwen.

"Lang geleden bestonden er drie geslachten; mannelijk en vrouwelijk zoals nu; en een manvrouwelijk geslacht, in naam en in gedaante samengesteld uit de twee andere.

Dat manvrouwelijk geslacht was rond van vorm, met vier handen en voeten, twee geheel gelijke gezichten, één schedel, vier oren en twee schaamdelen. Zij waren rond omdat zij zowel afstamden van de aarde(vrouwelijk), de zon(mannelijk) als de maan(mannelijk als vrouwelijk ." (een stukje uit het verhaal van Plato)

De leerlingen werden tijdens 2 sessies gevraagd om dieper na te denken over mannen en vrouwen.

Volgende vragen hielpen ons hierbij:

* Is het omdat je jongen/meisje bent dat je bepaalde dingen moet doen en andere niet?

* Wat is het verschil tussen jongens en meisjes?

*  Zijn er ook verschillen die je niet kan zien?

* Wat zou je ervan vinden als er geen verschil meer was tussen jongens en meisjes?

Tenslotte hebben we een aantal doe-activiteiten gedaan:

1° De leerlingen kregen een omtrek van twee hoofden. Het ene hoofd van een man, het andere van een vrouw. De leerlingen moesten de hoofden invullen met afbeeldingen/woorden wat mannen en vrouwen bezighoudt.

In een volgend bericht kunt u de resultaten bezichtigen.

2° Hier is een wat moeilijkere opgave. De leerlingen kregen een checklist mee waar ze 10 zaken moeten noteren waaraan hun ideale partner moet aan voldoen.  Eerst wat gegrinnik maar dan werd het opmerkelijk stil.  Niet zo gemakkelijk hoor, probeer het zelf maar eens.

CHECKLIST – DE IDEALE

Y     ................................................................................................................................

Y     ................................................................................................................................

vierde brief

Over geluk,

Ben ik verdrietig omdat het geluk niet in mij past? Is het omdat het geluk soms te groot is voor mij?
Ben ik gelukkig omdat het verdriet niet in mij past? Is het omdat het verdriet soms te groot is voor mij?

Is verdriet iets wat duwt en wrikt?
Als er verdriet is, is het geluk dan weg? Waarnaartoe?

De leerlingen vertelden honderduit hoe ze zich voelden, hoe dit gevoel soms kan veranderen, enz.
Na de verhalen, kregen ze de opdracht om in kleine groepjes in het rood te noteren wat hen verdriet brengt en in het groen wat hen geluk brengt. Hieronder de filosofische resultaten.
Het bleek ook makkelijker om rode zaken te noteren en de groene bleken wat moeilijker. Hoe komt dit? Deze vraag bleek moeilijk te beantwoorden.

En natuurlijk hebben we nog twee filosofen bekeken.
Ook nu hadden we allen een ander aanvoelen hieromtrent.  Leerlingen konden zo mooi vertellen waarom ze meer akkoord gingen met de ene dan met de andere.

Aristoteles
"Alle mensen moeten naar geluk streven."

Plato
"Totaal geluk is gewoon het genieten van iets."

 Nog een filosofisch denkvraagje voor al onze lezers:

" Wat maakt je gelukkig?

 Wat doe jij om uit een verdrietige toestand terug in een gelukkige toestand te komen? "

De filosofen bij de derde brief

De filosofen bij de derde brief waren de volgende:

PLATO

Athene, ca. 427 – Athene, 347 v.Chr.

Je weet maar wie een persoon is als je kijkt naar het verleden van die persoon EN naar zijn toekomst. Waarheen en waarvandaan?

SOCRATES

Athene, ca. 470 v.Chr. - Athene, 399 v.Chr.

De principiële vragen van het leven zul je niet vinden in boeken. Je moet hiervoor veel levenservaring opdoen en praktische wijsheid.

derde brief

Wie ben ik? Of wat ben ik?

De volgende brief dateert van 7 januari.  Hier stelt de prins zich af of Doornroosje wel een vrouw is, of ze wel een meisje is.  Is ze misschien een pad? Tja, wie ben ik dan?  Met deze vraag stapten we verder.  Onderstaande vragen lieten ons even stilstaan.  Want naast meisje en jongen zijn we natuurlijk veel meer.

• Is er een verschil tussen wie ik ben ben en wat ik ben?
• Als iemand aan jou vraagt ‘Wie ben jij?’, wat moet je dan allemaal antwoorden om een volledig antwoord te geven? Kan je een volledig antwoord formuleren op die vraag?
• Als jij jezelf voorstelt als een voorwerp, wat ben jij dan?

    Vervolgens hebben we een lied beluisterd waar we te horen kregen wie/wat we allemaal kunnen zijn.  Je kunt dit lied via volgende link nog even beluisteren. Een nieuwe titel verzinnen bleek toch plots niet meer zo eenvoudig te zijn. Vervolgens mochten de leerlingen het lied aanvullen.

   Een andere groep leerlingen mocht proberen zichzelf te omschrijven met 3 eigenschappen.  Dit mochten geen namen, geen uiterlijke kenmerken zijn.  Nadien probeerden we te raden wie wie was.  Besluit: dit is niet makkelijk. Je denkt dat je jezelf goed omschreven hebt maar dan blijkt dat dit toch geen echte 'eigen' eigenschappen te zijn. 

   Leerlingen vonden dit een leuke les en het liedje bleek toch wel het een en ander in beweging gezet te hebben.  

   

  

benieuwd naar brief nummer 3?

"Ik blaas in mijn handen en vraag me af: wie ben jij? En niet alleen: wie ben jij, maar ook: wat ben jij?" 

Ik wou dat ik jou was

Ik niet zo stoer maar een zacht ei was

ik niet zo super maar loodvrij was

Gewoon een dag niet mezelf was

en jij was dan wie ik was

Veldhuis en Kemper

bijvoegsel bij 2de brief

Ondertussen hebben alle mini-filosofen hier een bijsluiter gemaakt voor hun kwaal.  Onze schoolapotheek is danig gegroeid met doosjes van zalfjes, siroopjes, pilletjes en poedertjes.

Een bijsluiter maken moet voldoen aan een aantal afspraken en dit was eens een leuk momentje om hier eens stil bij te blijven staan.  Een grote pluim voor alle apotheken, controleurs, schrijvers van deze bijsluiters want er kruipt hier een massa tijd en denkwerk in.
De kinderen kwamen vlot in gesprek met elkaar, luisterden en gaven zelfs tips om bepaalde medicijnen nog 'specialer' te maken dan ze reeds waren.

Ondertussen hebben we ook kennis leren maken met de volgende filosofen:

Helmuth Plessner

Søren Kierkegaard

Albert Camus                      

                                             Friedrich Nietzsche

Jean-Paul Sartre









En nu op naar een volgende brief.